Botoks (botox) je neurotoksin (botulinum toxsin) koji proizvodi bakterija Clostridium botulinum. Nalazi se u našem prirodnom okruženju, uglavnom neaktivan i netoksičan. Iako je u suštini moćan otrov, ako se stručno koristi ima puno veoma korisnih primena. Botoks se danas pre svega koristi za lečenje određenih mišićnih stanja ili u estetskoj medicini za uklanjanje bora, zbog svoje osobine da privremeno blokira mišiće. Pored upotrebe u estetskoj, neinvazivnoj medicini, botoks se koristi za lečenje prekomernog znojenja, migrene, mišićnih poremećaja čak i kod nekih poremećaja rada bešike i creva.

Uprkos činjenici da je botoks neurotoksin, veoma je tražen. Tokom 2019. godine beleži 6 miliona primena u Sjedinjenim državama. Pokazao se uspešnim i vrednim terapijskim sredstvom. On se (botoks) može ubrizgati pacijentu u izuzetno malim koncentracijama, a delovaće tako što sprečava da signali iz nervnih ćelija dođu do mišića. Na taj način privremeno blokira* njihov rad.

Znači, osnovna funkcija botoksa je blokada hemijskih signala između nerva i mišića. Deluje se uglavnom na one signale koji izvršavaju mišićnu kontrakciju. Najčešće se koristi za privremeno blokiranje mišića lica koji izazivaju bore na čelu i oko očiju. Injekcije botoksa se koriste i za lečenje nekih stanja koja utiču na funkciju kompletnog organizma.

Upotreba injekcija botoksa, kako je već naglašeno, nije ograničena na estetiku. Botoks sa svojom osobinom da blokira kontrakciju mišića, pokazao se korisnim kod cervikalne distonije, lenjog oka, nekontrolisane kontrakcije mišića, prekomernog znojenja, hronične migrene, disfunkcije mokraćne bešike, nekih disfunkcija u radu creva, trzanje oka.

Botoks u estetskoj medicini

Tokom procedure se primenjuje lokalna anestezija** pa većina pacijenata ne oseća ozbiljniju neprijatnost. Lekar tankom iglom ubrizgava male količine botulina u kožu ili mišiće. Broj potrebnih ubrizgavanja zavisi od mnogo faktora, pre svega od veličine površine koja se tretira. Posle primene botoksa je zabranjeno trljanje ili masaža tretiranog područja naredna 24 sata, zato što bi se toksin proširio na mesta koja nisu predviđena. Svakodnevnim aktivnostima pacijent se može vratiti odmah posle postupka.

Poželjno, predviđeno dejstvo botoksa počinje jedan do tri dana posle ubrizgavanja, a traje oko šest meseci. Vreme trajanja dejstva pre svega zavisi od tipa kože i starosti pacijenta. Najveći broj autora tvrdi da botoks jednostavno prestaje da deluje a ne razgrađuje se u jetri, tj. ne opterećuje jetru. Botoks kao terapijski izbor je predviđen za povremenu, kontinualnu upotrebu. Botoks nije filer iako se najčešće svrstava u tu grupu. Pravi fileri (ispunjivači) su hijalutonska kiselina i sopstveno masno tkivo.

*Da bi mišići imali kontrakciju nervi oslobađaju acetilholin, hemijski nosilac informacija (neurotransmiter), na mestu gde se nervni završeci sastaju sa mišićnim ćelijama. Acetilholin se vezuje za receptore na mišićnim ćelijama i uzrokuje da se mišićne ćelije skupe ili skrate, utiče na mišiće da rade. Ubrizgani botulin sprečava oslobađanje acetilholina i na taj način sprečava kontrakciju mišićnih ćelija. Botulin uzrokuje smanjenje prekomerne kontrakcije mišića.

**Topikalna anestezija je lokalna anestezija koja se primenjuje u plastičnoj hirurgiji u vidu masti koja se lokalno nanosi na kožu ili u oftalmologiji u vidu kapi koje se ukapavaju u oko.